Scroll naar beneden
Illustratie van een kastje met draadje naar een molshoop met plantje

Goede voorbeelden

  Overzicht

Sint Martenshof

Rijn stel

In de wijk Sint Marten ligt het Sint Martenshof bestaande uit twintig woningen van particulieren die collectief ontwikkeld en gerenoveerd zijn in 2010. De woningen waren vervallen en zijn opgeknapt tot goed gerenoveerde en geïsoleerde woningen. Floris van Oosterhout, voorzitter van de kopersvereniging Sint Martenshof, heeft onze vragen beantwoord over de renovatie van deze woningen en de start in 2019 van het unieke project om aardgasvrij te worden. Hij vertelt wat zijn ervaringen zijn bij dit unieke project en over de eerste stappen die gezet zijn richting het aardgasvrij wonen.

Hoe het begon

10 jaar geleden is de kopersvereniging in het Sint Martenshof opgericht. De kopersvereniging had als doel om de huizen gezamenlijk op te knappen en zorg te dragen voor het gezamenlijke eigendom, de tuin. De eerste fase bestond vooral uit het maken van plannen, vergaderen en gesprekken voeren met de architect en de aannemer, vertelt Floris. Daarna zijn de bewoners een hele lange bouwfase ingegaan waarin alle huizen zijn opgeknapt. De buitenkant en binnenkant van de huizen zijn door één architect ontworpen. Vervolgens zijn alle inwoners met één aannemer aan de slag gegaan die het project heeft uitgevoerd en is iedereen zelf binnen aan de slag gegaan. Als laatste hebben de bewoners gezamenlijk de tuin aangepakt en onder andere infiltratiekratten geïnstalleerd.

De bouwfase

Duurzaamheid speelde vanaf het begin een belangrijke rol in het Sint Martenshof. “Ik moet wel zeggen dat wij daarmee op de troepen vooruit liepen. Als wij nu een project zouden starten, zouden we dat alweer heel anders aanpakken.” Tijdens de bouwfase zijn 3 belangrijke maatregelen collectief genomen, namelijk:

  1. Isolatieplaten van 15 cm dik tegen de achterkant van de huizen aangezet;
  2. Het glas en de kozijnen zijn allemaal vervangen, voor en achterkant door HR++ glas;
  3. De daken zijn vervangen, bij sommige ook de balken, maar ook dat is geïsoleerd.

Door deze isolatiemaatregelen in de bouwfase mee te nemen, is de isolatiewaarde aanzienlijk verhoogd. Vervolgens zijn er individuele maatregelen genomen. In een groot deel van de huizen is bijvoorbeeld de vloer vervangen en vloerverwarming aangebracht. Ook hebben een aantal bewoners zonnepanelen geplaatst.

De ambitie naar aardgasvrij wonen

Volgens Floris was de ambitie om aardgasvrij te wonen vanaf het begin van het project al aanwezig. De ambitie was voornamelijk verwarmen met een warmtepomp. Binnen de kopersvereniging waren er mensen die graag mee wilden denken over de transitie naar aardgasvrij, maar er waren ook bewoners die niet direct wisten of ze er klaar voor waren. Vanuit de gemeente kwam er een kans om subsidie aan te vragen voor een haalbaarheidsonderzoek om aardgasvrij te worden en die hebben ze in het Sint Martenshof gepakt. In totaal hebben 10-12 huiseigenaren actief deelgenomen aan het haalbaarheidsonderzoek.

Van ideeënfabriek naar concreet beeld

“Vanuit de kopersvereniging was er de behoefte om het beeld heel concreet te krijgen wat het voor Sint Martenshof zou betekenen als we met zijn allen naar aardgasvrij zouden gaan.” Hiervoor heeft Paul Ubbink (Lijn2030), als AANjager het traject aangejaagd en begeleid. “De initiatiefnemers van Sint Martenshof waren bang dat het een soort ideeënfabriek zou blijven, terwijl je wil weten wat de mogelijkheden individueel en collectief zijn en hoe dat doorrekent.” Er zijn voorbereidende gesprekken met verschillende huishoudens gevoerd om de energiebehoefte in kaart te brengen.Vervolgens is door InEnergie een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar de verschillende warmte-alternatieven van de woningen.

De conclusies in het eindrapport van InEnergie laten zien dat alle onderzochte opties (individuele warmtepompen en collectieve warmtesystemen) voor Sint Martenshof financieel (en soms ook technisch) niet haalbaar zijn. Een andere conclusie is dat de collectieve opties interessanter zijn bij deelname van een grotere groep woningen.

De ervaring van Floris van Oosterhout

Floris geeft aan dat het traject op zich prima werkte. Hij vond het prettig dat iemand, van buitenaf, meedenkt over de mogelijkheden en het concreet maken van de oplossingen.Het gaat namelijk over flinke bedragen en sommige mensen hebben wel een spaarpotje en anderen niet. Door de lockdowns zagen mensen hun inkomsten teruglopen, waardoor het voor sommige huishoudens nog moeilijker werd om mee te doen aan dit project. Floris: “Het is prettig om dit onderzoek samen te doen, maar uiteindelijk wel jammer dat het onderzoek aantoont dat een alternatieve warmtevoorziening op dit moment niet haalbaar is.”

Het dilemma

Doordat de bewoners van het Sint Martenshof hun woningen zo goed geïsoleerd en verduurzaamd hebben, is de case financieel voor aardgasvrij niet meer te maken. Floris geeft aan dat mensen met een echte verduurzamingswens misschien wel willen investeren. Maar dan zie je wel pas over 25 jaar het resultaat. De vraag is dat of je nu moet investeren terwijl de techniek ook niet stilstaat. Daarnaast blijkt uit het haalbaarheidsonderzoek dat collectief investeren niet per se het grootste voordeel heeft. Daar zitten ook nog allerlei haken en ogen aan. Volgens Floris zijn er twee kanten van de energietransitie. Een alternatieve bron voor energievoorziening en bewust worden van je eigen verbruik. Als je minder verbruikt, heb je minder nodig, ongeacht de bron. Vanuit Sint Martenshof zijn ze blij met de ondernomen stappen in de bouwfase, alleen is het jammer dat die laatste stap naar aardgasvrij nu niet haalbaar is.

Tips van Floris voor andere wijkinitiatieven

Zorg ervoor dat je er als wijkinitiatief vroeg bij bent. Pak het grootschalig aan. Gaat de gemeente of de woningbouwvereniging in een bepaald gebied en de buitenruimte in dat gebied op de schop nemen? Dan is dat het moment om ook te verduurzamen. Of je gaat individuele oplossingen doen, maar dan ga je naar een oplossing op groot collectief niveau waar het haalbaar is. Wees er dan vroeg bij.

Geschreven door: Paul Ubbink en Manon van den Burg

Met dank aan Floris van Oosterhout

Ook op zoek naar een AANjager van jullie wijkinitiatief? Neem contact op en bekijk samen hoe de aanjager jullie kan helpen.

Initiatieven en nieuws

Mockup_Book_Cover.jpg

Arnhem Aan Tafel Kookboek nu verkrijgbaar!

Arnhem Aan Tafel duurzaam Kookboek

Lees meer
Arnhemaan.jpg
algemeen

Wat gebeurt er in mijn wijk?

Wijkgerichte aanpak. Kijk wat er in uw wijk gaat gebeuren.

Lees meer
974A8635 kopie.jpeg

Nieuwe update wijkgesprekken 'energie'

Wat hebben we opgehaald?

Lees meer

Wij helpen je graag mee